على زمانى قمشه اى
279
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
افزوده گشت . ازآنپس در مغرب زمين نيز ساختن اسطرلاب ، و بهرهگيرى از نوآورىهاى ستارهشناسان جهان اسلام رواج يافت . در اينجا نيز تفاوتى سخت چشمگير ميان منجمان مسلمان و اروپايى ديده مىشود . درحالىكه مسلمانان پس از آشنايى با اسطرلاب طى چند دهه به اوجى حيرتانگيز در هنر اسطرلابسازى دست يافته ، و اسطرلابهاى استادانه ساخته بودند . اروپاييان براى رسيدن به همان نتايج به زمانى دراز در مقياس چند سده نياز يافتند . با آغاز دوران نوين ، اسطرلاب از انحصار دانشمندان و خواص اهلفن بيرون آمد و بسيارى از مردم ، براى تعيين وقت از آن استفاده مىكردند . اين ابزار همچنين در سفرهاى دراز دريايى براى تعيين موقعيت كشتى مورد استفاده بود . پس از رواج يافتن تئودوليت ( زاويهياب ) و دوربين نجومى ، از اهميت اسطرلاب كاسته شد . در دوران ما افراد بسيار اندكى از مبانى علمى اين دستگاه آگاهى دارند . بااينهمه ، اسطرلاب بهعنوان يك ابزار آموزشى ، ارزشى را كه در سدههاى ميانه و دوران رنسانس براى آموزش اصول ستارهشناسى داشت ، از دست نداده است . همچنين گروهى از علاقهمندان به ابزارهاى نجومى ، انجمن بين المللى اسطرلاب را بنياد نهادهاند و كسان بسيارى نيز مجموعهء اسطرلاب گردآورى مىكنند . اندامهاى اسطرلاب حلقه : اين قطعه دايرهاى است فلزى كه به هنگام كار با اسطرلاب مىتوان آن را بهعنوان دستگيره به كار برد ، يا به جايى آويخت . گاه حلقهء ديگرى نيز كه ممكن است فلزى ، نخى يا ابريشمى باشد و آن را علاقه مىنامند ، به آن